Nhìn lại năm 2025 không chỉ để tổng kết sự kiện, mà quan trọng hơn là nhận diện những lực chi phối đang định hình tương lai năm 2026 và xa hơn nữa.

Điểm nổi bật nhất của bức tranh toàn cầu năm 2025 là sự gia tăng rõ rệt của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đặc biệt giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga, trong khi châu Âu nỗ lực tìm lại vai trò độc lập chiến lược. Cạnh tranh ấy không chỉ thể hiện bằng tuyên bố hay ngoại giao, mà thấm sâu vào các lĩnh vực then chốt: an ninh, công nghệ, chuỗi cung ứng, năng lượng và tài chính. Thế giới năm 2025 vì vậy không bùng nổ thành một cuộc xung đột toàn cầu, nhưng cũng không còn là một thế giới ổn định theo nghĩa truyền thống.

Về địa chính trị, xung đột và điểm nóng khu vực tiếp tục là nhân tố gây bất ổn kéo dài. Chiến sự Nga - Ukraine bước sang năm thứ tư, tuy có những bước đi ngoại giao dày đặc vào những ngày cuối năm do Mỹ khởi xướng nhưng vẫn chưa có lối thoát dứt điểm. Trong khi đó trên chiến trường dù cường độ có lúc giảm, có lúc tăng, song cuộc chiến này đã làm thay đổi căn bản tư duy an ninh của châu Âu, buộc nhiều quốc gia tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và tái cấu trúc chính sách năng lượng. Hệ quả không chỉ dừng ở chiến trường Đông Âu, mà lan sang cấu trúc an ninh toàn cầu, đẩy thế giới tiến gần hơn tới trạng thái phân cực kéo dài.

Tại Trung Đông, vòng xoáy xung đột tiếp tục diễn biến phức tạp, với sự đan xen lợi ích của các cường quốc và mâu thuẫn nội tại khu vực. Năm 2025 cho thấy Trung Đông không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn là "điểm nghẽn" của an ninh năng lượng và thương mại toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại khu vực này đều lập tức tác động đến giá dầu, lạm phát và tâm lý thị trường quốc tế, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia.

Song song với xung đột, sự suy yếu của các cơ chế đa phương truyền thống là một dấu ấn đáng lo ngại của năm 2025. Liên Hợp Quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) hay nhiều diễn đàn quốc tế khác tiếp tục đối mặt với tình trạng chia rẽ, khó đạt đồng thuận trong các vấn đề lớn. Thay vào đó, thế giới chứng kiến sự trỗi dậy của các liên minh linh hoạt, các "nhóm lợi ích" theo chủ đề, phản ánh xu hướng thực dụng và ưu tiên lợi ích quốc gia. Đây là một chuyển động âm thầm nhưng có sức chi phối mạnh, đặt nền móng cho cách thế giới vận hành trong năm 2026.

Về kinh tế toàn cầu, năm 2025 là năm của phục hồi mong manh và phân hóa sâu sắc. Sau nhiều năm chịu tác động của đại dịch, xung đột và lạm phát cao, kinh tế thế giới dần ổn định hơn, nhưng không đồng đều. Các nền kinh tế lớn có dấu hiệu hạ nhiệt lạm phát, song tăng trưởng chậm lại. Trong khi đó, nhiều nền kinh tế đang phát triển vẫn vật lộn với nợ công, chi phí sinh hoạt tăng và áp lực tài chính. Khoảng cách giàu - nghèo giữa các quốc gia vì vậy tiếp tục nới rộng, trở thành thách thức dài hạn đối với ổn định toàn cầu.

Một yếu tố đặc biệt chi phối năm 2025 là cuộc cách mạng công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI). AI không còn là khái niệm của tương lai, mà đã trở thành công cụ tác động trực tiếp đến kinh tế, quốc phòng, truyền thông và cả đời sống xã hội. Năm 2025 chứng kiến cuộc chạy đua quyết liệt giữa các quốc gia trong việc kiểm soát công nghệ lõi, dữ liệu và chuỗi giá trị số. Song song với cơ hội, AI cũng đặt ra những thách thức nghiêm trọng: mất việc làm truyền thống, lừa đảo công nghệ cao, thao túng thông tin và nguy cơ mất kiểm soát an ninh mạng. Những vấn đề này chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều và chắc chắn sẽ tiếp tục là chủ đề nóng của năm 2026.

Biến đổi khí hậu cũng là một "sự kiện không có ngày kết thúc" của năm 2025. Các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra với tần suất và cường độ ngày càng lớn: nắng nóng kỷ lục, lũ lụt, cháy rừng, hạn hán… Những thảm họa này không chỉ gây thiệt hại về người và của, mà còn làm gia tăng bất ổn xã hội, thúc đẩy làn sóng di cư và đặt áp lực nặng nề lên ngân sách các quốc gia. Năm 2025 cho thấy rõ ràng rằng biến đổi khí hậu không còn là vấn đề môi trường thuần túy, mà là vấn đề an ninh, kinh tế và phát triển.

Đáng chú ý, chính trị nội bộ nhiều quốc gia trong năm 2025 cũng mang tính bất định cao, ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự thế giới. Các cuộc bầu cử, sự thay đổi chính phủ, làn sóng dân túy và tâm lý bảo hộ tiếp tục tác động đến chính sách đối ngoại và kinh tế. Thế giới vì vậy không chỉ đối mặt với khủng hoảng từ bên ngoài, mà còn từ chính những biến động bên trong mỗi quốc gia.

Tất cả những yếu tố trên đã tạo nên một năm 2025 đầy ấn tượng nhưng cũng đầy bất an, nơi không có sự kiện đơn lẻ nào đủ sức "đóng vai chính", mà chính sự cộng hưởng của nhiều khủng hoảng mới là điều đáng chú ý. Thế giới năm 2025 giống như một mặt biển tưởng chừng yên ả, nhưng bên dưới là những dòng chảy ngầm mạnh mẽ, sẵn sàng tạo sóng lớn bất cứ lúc nào.

Nhìn sang năm 2026, có thể khẳng định rằng những gì diễn ra trong năm 2025 sẽ tiếp tục chi phối mạnh mẽ tương lai gần. Cạnh tranh nước lớn khó hạ nhiệt trong một sớm một chiều; xung đột khu vực chưa dễ khép lại; kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều rủi ro; công nghệ tiếp tục phát triển nhanh hơn khung pháp lý; và biến đổi khí hậu ngày càng trở thành phép thử đối với năng lực quản trị toàn cầu.

Tuy vậy, trong bức tranh nhiều gam màu xám ấy vẫn le lói những cơ hội. Năm 2025 cũng cho thấy các quốc gia buộc phải thích ứng nhanh hơn, linh hoạt hơn và thực tế hơn. Xu hướng hợp tác theo lợi ích thiết thực, đầu tư cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực tự cường có thể trở thành nền tảng tích cực cho năm 2026 nếu được khai thác đúng hướng.

Thế giới bước sang năm 2026 không phải với tâm thế lạc quan thuần túy, nhưng cũng không hoàn toàn bi quan. Điều chắc chắn là: năm 2025 đã khép lại vai trò của một năm "bản lề", nơi những lựa chọn, toan tính và ứng xử của các quốc gia sẽ tiếp tục để lại dấu ấn lâu dài. Hiểu đúng năm 2025 chính là chìa khóa để dự báo và chuẩn bị cho một năm 2026 đầy thách thức, nhưng cũng không thiếu những cơ hội định hình lại tương lai toàn cầu.

LÊ MINH HÙNG